Alternatieven voor ABB-gebouwautomatisering: het light-BMS voor bediening op afstand

ABB is actief op twee niveaus binnen gebouwautomatisering: Cylon voor BMS-oplossingen gericht op HVAC en energie, en i-bus KNX voor verlichting en ruimteautomatisering. Dit zijn betrouwbare en veelgebruikte technologieën, maar ze bestrijken een afgebakend toepassingsgebied:

Wie het energiebeheer van een gebouwenportefeuille wil uitvoeren of installaties op afstand wil bedienen, heeft vaak een oplossing nodig die boven op of naast deze systemen werkt. Deze gids bespreekt de beschikbare alternatieven en integratiemogelijkheden.

Voor de duidelijkheid: UTwin, dat je bij de alternatieven vindt, is onze eigen software en geen directe concurrent van grote namen in gebouwautomatisering zoals ABB. Het is bedoeld voor gebouwen waarvoor een volledig BMS nooit rendabel was en kan worden geïntegreerd met bestaande installaties wanneer bediening op afstand nodig is.

Kort samengevat:

• ABB bestrijkt twee verschillende niveaus: Cylon voor BMS gericht op HVAC en energie, en i-bus KNX voor verlichting en ruimteautomatisering.
• Ruimteautomatisering beantwoordt niet de belangrijkste vraag: hoeveel energie verbruikt het gebouw en waar gaat energie verloren?
• Portefeuilles met uiteenlopende installaties hebben meer baat bij één centrale cloudomgeving dan bij een afzonderlijk technisch project voor iedere locatie.
• Wanneer ABB-automatisering al is geïnstalleerd, is aanvullen bijna altijd beter dan vervangen.

Wat ABB doet in gebouwautomatisering (en waar het goed in is)

Volgens de documentatie van ABB is het aanbod voor gebouwen verdeeld in twee productfamilies met verschillende functies:

• Cylon: de BMS-productlijn die door de overname in 2020 onderdeel van de groep werd, gericht op controllers en bewaking voor HVAC en energie in commerciële gebouwen.
• i-bus KNX: ABB's implementatie van de open KNX-standaard, veelgebruikt voor verlichting, jaloezieën en ruimteautomatisering in hotels en utiliteitsgebouwen. Integratie met BMS-platforms op een hoger niveau gebeurt doorgaans via een BACnet/IP-gateway.

De echte kracht is de brede aanwezigheid: ABB-componenten en -standaarden zijn te vinden in een enorm aantal Europese gebouwen en worden vaak geïnstalleerd door lokale elektriciens en systeemintegratoren. Daarom gaat het meestal niet om vervanging, maar om de vraag wat er boven op deze systemen kan worden gebouwd.

Wanneer het zinvol is om een alternatief te overwegen

De meest voorkomende situaties hebben te maken met behoeften die deze systemen niet zelfstandig afdekken:

• De ruimteautomatisering is aanwezig, maar energiebeheer ontbreekt. Een KNX-installatie regelt verlichting en jaloezieën, maar laat niet zien hoeveel energie het gebouw verbruikt of waar energie verloren gaat. Daarvoor zijn monitoring van meerdere energiedragers en automatisering op basis van klimaat en bezetting nodig.
• Een volledig BMS is voor het gebouw niet gerechtvaardigd. In winkels, supermarkten, hotels, zorginstellingen en kleinere kantoren kunnen de engineering en bekabeling van een traditioneel systeem meer kosten dan ze opleveren.
• De portefeuille moet op afstand worden beheerd. Veel locaties met uiteenlopende installaties — op de ene locatie KNX, elders een oud BMS en ergens anders helemaal niets — hebben meer aan één centrale cloudomgeving dan aan een afzonderlijk technisch project per locatie.
• Voor iedere wijziging is de systeemintegrator nodig. Als het aanpassen van een tijdschema of regelstrategie een externe interventie vereist, kan het systeem vast blijven zitten in de oorspronkelijke configuratie.

De alternatieven voor ABB vergeleken

De alternatieven vallen in twee groepen uiteen: andere grote BMS-platforms voor complexe gebouwen en light-BMS-oplossingen voor gebouwen waarvoor een volledig systeem niet nodig is. De naam van elk systeem verwijst naar onze uitgebreide bespreking ervan; het complete overzicht staat in de BMS-gids.

Het light-alternatief: wanneer een volledig BMS niet gerechtvaardigd is

Voor gebouwen die nooit een volledig BMS nodig zullen hebben, hanteert een light-BMS zoals UTwin een ander uitgangspunt: de sensoren worden samen met de software geleverd. Slimme meters en draadloze sensoren kunnen worden geïnstalleerd zonder bekabeling of onderbreking van de bedrijfsactiviteiten.
Het platform is volledig cloudgebaseerd, AI stemt installaties af op het weer buiten en de daadwerkelijke bezetting van ruimtes, en het ingebouwde CMMS koppelt energieverbruik aan onderhoud.
Voor winkels, supermarkten, hotels, zorginstellingen en kleinere kantoorlocaties kan de investering tot 70% lager liggen dan bij een traditioneel BMS. De oplossing werkt ook in gebouwen die nog geen slimme gebouwtechnologie hebben.

Alternatief of integratie? UTwin als aanvulling op ABB-installaties

Wanneer ABB-automatisering al aanwezig is, gaat het niet om vervanging maar om aanvulling. In verschillende projecten hebben we UTwin geïntegreerd met bestaande BMS-platforms om ontbrekende functies toe te voegen: doorlopende uitlezing van energiegegevens, automatisering op afstand op basis van klimaat en bezetting, en koppelingen tussen afwijkingen en werkorders.
In gebouwen met KNX-installaties maar zonder een echt BMS werkt het light-platform parallel aan de bestaande installatie: de ruimteautomatisering blijft de elektrische installatie aansturen, terwijl UTwin monitoring van meerdere energiedragers en energiebeheer toevoegt zonder iets aan de bestaande installatie te veranderen. De exacte omvang van de integratie, inclusief gegevens en commando's, wordt per project bepaald.

Hoe maak je de juiste keuze?

In onze projecten werkt het het beste om drie niveaus van het probleem te onderscheiden, omdat deze vaak door elkaar worden gehaald:

• Ruimteautomatisering, installatiebesturing of energiebeheer? KNX richt zich op het eerste, BMS-platforms op het tweede en energiebeheerplatforms op het derde. Het zijn verschillende behoeften, waarvoor een combinatie de juiste oplossing kan zijn.
• Wat is er al aanwezig? Een eerlijke inventarisatie van installaties, protocollen en onderhoudsverantwoordelijkheden is meer waard dan welke demonstratie ook. Vaak kan eerst meer waarde uit bestaande systemen worden gehaald voordat er iets nieuws wordt aangeschaft.
• Wie beheert het systeem elke week: een systeemintegrator op afroep of het eigen facilityteam? Het antwoord helpt bepalen of een technisch project of een zelfstandig beheerd cloudplatform beter past.
• Over welke periode vergelijk je de kosten? Vergelijk investeringen en bekabeling met abonnementskosten en draadloze sensoren over vijf of tien jaar, bij een gelijkwaardige omvang.

Veelgestelde vragen

• Wat is het verschil tussen Cylon en i-bus KNX?

  Cylon is de BMS-productlijn van ABB: controllers en bewaking voor HVAC en energie in commerciële gebouwen. i-bus KNX is ABB's implementatie van de KNX-standaard voor automatisering van elektrische installaties, zoals verlichting, jaloezieën en ruimtescenario's. Ze werken op verschillende niveaus en bestaan vaak naast elkaar in hetzelfde gebouw.

• Is een KNX-installatie voldoende als BMS?

  Nee: KNX regelt ruimteautomatisering, zoals verlichting, jaloezieën en scenario's, maar is geen platform voor gebouwbeheer. Het monitort geen verbruik van meerdere energiedragers, vergelijkt geen locaties en koppelt afwijkingen niet aan onderhoud. Daarvoor is een hoger niveau nodig, zoals een BMS of een light-platform.

• Ik heb een KNX-installatie: kan ik energiemonitoring toevoegen zonder iets te vervangen?

  Ja: een light-platform met draadloze sensoren werkt parallel aan de bestaande installatie zonder deze aan te passen. De ruimteautomatisering blijft werken zoals voorheen, terwijl monitoring van energie, water, gas en omgevingsomstandigheden wordt toegevoegd met speciale sensoren die binnen enkele dagen kunnen worden geïnstalleerd.

• Kan ik het ABB-BMS behouden en UTwin toevoegen?

  Ja: het BMS blijft de installaties lokaal aansturen. UTwin wordt ermee geïntegreerd en voegt monitoring van meerdere energiedragers, AI-gestuurde automatisering op afstand en koppelingen met onderhoud toe. De technische omvang van de integratie wordt per project bepaald met het team dat het systeem beheert.

• Zijn ABB-systemen geschikt voor kleine gebouwen?

  i-bus KNX is ook geschikt voor kleine gebouwen en wordt daar veel gebruikt, maar richt zich op elektrische automatisering en niet op energiebeheer. Een volledig BMS is onder een bepaalde schaal zelden rendabel. In die situaties is een light-BMS de passende oplossing.

Waar begin je?

Begin met een inventarisatie van wat er al aanwezig is: waar KNX is geïnstalleerd, waar een BMS aanwezig is en welke gegevens het oplevert, en waar helemaal geen systeem is. Bepaal daarna wat je werkelijk wilt bereiken: ruimtes automatiseren, installaties bedienen of het energiebeheer van de volledige portefeuille uitvoeren. Met die duidelijkheid wordt de keuze tussen ABB, alternatieven en integraties een stuk eenvoudiger.